Hiển thị các bài đăng có nhãn Răng người cao tuổi. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Răng người cao tuổi. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Tư, 13 tháng 11, 2013

Bệnh răng miệng thường có ở người cao tuổi

1. Ung thư miệng

50% ung thư miệng di căn khi phát hiện nên tỉ lệ sống sót thấp. Yếu tố, nguy cơ: thuốc lá, ăn trầu, uống rượu. 60% ung thư miệng liên quan đến ăn trầu và uống rượu.

2. Răng mòn dẫn đến ê buốc

Nguyên nhân là do: sinh lý: thời gian sử dụng, Thực phẩm: nhiều chất xơ và acid. Chải răng không đúng phương pháp. Nghiến răng Hậu quả: Đau khớp, gãy răng, đau khớp thái dương hàm, khó ăn nhai.

3. Khô miệng

Quá trình tích tuổi làm thay đổi tuyến nước bọt, nước bọt nhầy và quánh hơn, dễ tạo mảng bám, tạo mọi trường thuận lợi cho vi khuẩn gây sâu răng, viêm nướu, viêm nha chu.

Nguyên nhân: giảm tiết nước bọt do tiểu đường, viêm thần kinh, thiếu máu ác tính, do thuốc, do thoái hóa mô, do xạ trị vùng đầu, mặt,...

Thiếu nước bọt làm cho môi nóng bỏng, lưỡi nứt, niêm mạc miệng khô, dày trắng và hôi, làm lưu giữ thức an, nhai nuốt khó khăn vì nước bọt rất cần thiết để làm trơn và đóng viên thức ăn.

4. Rối loạn chức năng thái dương hàm

Tình tạng biến đổi thoái hóa, viêm xương - khớp, mất răng lâu ngày không được phục hồi là nguyên nhân phổ biến gây nên những tổn thương trên diện hớp và đĩa khớp dẫn đến tình trạng loạn năng thái dương hàm.

Triệu chứng: đau vùng khớp thái dương hàm, mỏi hàm, cử động hàm dưới bị giới hạn (khó há miệng), có tiếng kêu ở khớp.

5. Bệnh nha chu viêm nướu

Bệnh nha chu là vấn đề lớn đối với sức khỏe răng miệng của người cao tuổi. Nếu không có sự can thiệp đúng lúc sẽ dẫn đến sự tiêu xương, tiêu dây chằng xung quanh răng, lung lay răng và cuối cùng là mất răng.

Nhiều nghiên cứu cho thấy bệnh nha chu và mức độ trầm trọng của bệnh nha chu tăng theo tuổi.

6. Sâu răng

Ở người lớn tuổi, sâu chân răng thường đi kèm với tụt nướu do bệnh nah chu và tình trạng khô miệng.

Nguyên nhân bệnh sâu răng: do vi khuẩn tác động lên thực phẩm (chủ yếu là chất bột đường), tạo ra acid phá hủy cấu trúc răng tạo ra lỗ trên bề mặt gọi là sâu răng.

7. Bệnh viêm miên mạc miệng

Niêm mạc miệng trở nên mỏng, nhẵn, khô, giảm tính đàn hồi, dễ bị thương nhưng lâu lành. Đặc biệt, sự thay đổi của tuyến nước bọt: quá trình lão hóa làm cho các nhu mô tuyến giảm dần mà thay vào đó là mô mỡ và mô liên kết, do đó làm giảm tiết nước bọt và là nguyên nhân gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe răng miệng như: sâu răng, viêm nha chu, cảm giác nóng bỏng miệng,...

Sự thay đổi ở răng: răng trở nên sậm màu, giòn, dễ nứt.

Vệ sinh và chăm sóc răng miệng ở người cao tuổi

Chăm sóc sức khỏe răng miệng cho cộng đồng người lớn tuổi là một thách thức cho nha sĩ vì ngoài kiến thức chuyên môn, người nha sĩ cần phải có kinh nghiệm, hiểu biết về tâm sinh lí, những bệnh lí mãn tính và tình trạng sức khỏe tổng quát để chọn phương pháp can thiệp nha khoa thích hợp.

Kiểm soát chế độ ăn uống và vệ sinh răng miệng tốt là điều kiện tốt giảm nguy cơ mắc các bệnh răng miệng thường gặp ở người lớn tuổi. Chế độ ăn uống căn bằng hợp lí, không nên sử dụng quá nhiều thức ăn chế biến sẵn, các thức ăn giàu bột đường và dễ lên men.

Vệ sinh răng miệng: loại trừ mảng bám răng được xem là phương pháp hiệu quả trong dự phòng. Một số người lớn tuổi giảm khả năng hoạt động và sự khéo léo nên giảm hiệu quả kiểm soát mảng bám. Hơn nữa, do tụt nướu lộ mặt chân răng với nhiều hình thể phức tạp: lõm, rãng, khe, đặc biệt vùng chia chân răng rất khó chải rửa. Đây là đối tượng có khó khăn trong việc giữ gìn vệ sinh răng miệng. Do vậy cần khám răng định kì để bác sĩ lấy sạch vôi răng, mảng bám vi khuẩn. Đồng thời cần phải sử dụng thêm các dụng cụ hỗ trợ như: bàn chải tự động hay máy rửa răng.

1. Kiểm soát và phát hiện sâu răng

Hướng dẫn chế độ ăn uống thích hợp, giữ gìn vệ sinh răng miệng, kiểm soát mảng bám, dùng kem đánh răng có flour. Chữa trị các răng sâu thường dùng vật liệu trám GIC (glass ionomer cement). Đây là vật liệu dán tốt trên bề mặt răng, ít kích thích tủy và có khả năng phóng thích flour bảo vệ răng, ức chế vi khuẩn tạo mảng bám.

2. Phòng ngừa và điều trị bệnh nha chu

Cạo vôi răng, lấy sạch mảng bám, cạo láng gốc răng, nạo túi nha chu.

3. Chú ý răng mòn quá mức

Mòn răng làm ê buốt răng, tăng lực nhai lên răng, mất điểm tiếp xúc của các răng kế nhau đưa đến hậu quả nhồi nhét thức ăn làm trầm trọng bệnh nha chu.

Tùy theo mức độ mòn và ê buốt sẽ có phương pháp điều trị thích hợp như thuốc chống ê hay làm phục hình răng.

4. Nhổ răng và kiểm soát bệnh răng miệng

Nhổ răng là yêu cầu thường gặp vì răng lung lay do nha chu, ngoài ra còn phẫu thuật các u nhú hay điều chỉnh xương để chuẩn bị làm hàm giả.

Cần kiểm soát các bệnh mãn tính (cao huyết áp, tim mạch, tiểu đường,..) trước khi nhổ răng, phẫu thuật. Cần can thiệp nhẹ nhàng, chăm sóc hậu phẫu tốt để ngừa bội nhiễm.

5. Phục hình răng

Tỉ lệ mất răng ở người cao tuổi rất cao, số răng mất tỉ lệ với số tuổi.
Cần phục hình răng với các lí do sau: thẩm mỹ, ăn nhai và giao tiếp xã hội.

Có nhiều loại phục hình tùy thuộc vào từng tình trạng mất răng, tình trạng sức khỏe răng miệng và tình trạng sức khỏe tống quát, mong muốn của bệnh nhân cũng như khả năng tài chính.

Chăm sóc răng miệng cho người cao tuổi

Dù còn hay mất răng, người cao tuổi cũng nên đi khám răng định kỳ 3-6 tháng một lần để phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý nếu có. Răng miệng là cửa ngõ của bộ máy tiêu hóa, nếu không được chăm sóc tốt sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân. Đặc biệt, các bệnh về lợi ở người già có thể dẫn đến ung thư niêm mạc miệng.Để chăm sóc răng miệng, người cao tuổi cần lưu ý các vấn đề sau:



Dù còn hay mất răng, người cao tuổi cũng nên đi khám răng định kỳ 3-6 tháng một lần để phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý nếu có. Răng miệng là cửa ngõ của bộ máy tiêu hóa, nếu không được chăm sóc tốt sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân. Đặc biệt, các bệnh về lợi ở người già có thể dẫn đến ung thư niêm mạc miệng.Để chăm sóc răng miệng, người cao tuổi cần lưu ý các vấn đề sau:

1. Dinh dưỡng hợp lý

Các loại rau và trái cây tươi là nguồn cung cấp vitamin cho cơ thể nói chung, cho răng và lợi nói riêng; chúng cũng có tác dụng làm sạch răng sau khi ăn. Nên ăn trái cây tươi thay cho bánh ngọt (dẻo, dính, dễ bám và làm sâu răng). Chỉ nên ăn bánh ngọt vào bữa chính và đánh răng ngay sau đó. Thời điểm ăn trái cây tươi tốt nhất là trước bữa ăn chính 1 tiếng đồng hồ, vì chúng là đồ ăn sống. Việc ăn đồ sống trước khi ăn đồ chín sẽ giúp tránh các phản ứng tăng bạch cầu, bảo vệ hệ thống miễn dịch của cơ thể. Người cao tuổi thường ăn ít và ăn làm nhiều bữa. Sau mỗi lần ăn, phải súc miệng và chải răng ngay, không để thức ăn lưu lại trên răng và lợi, tạo điều kiện cho vi khuẩn có sẵn trong miệng lên men, tạo ra chất axit phá hủy men răng, dẫn đến sâu răng. Nên ăn đủ các chất: đạm (thịt, trứng, tôm, cua, sữa, đậu phụ), béo (dầu thực vật; hạn chế tối đa ăn mỡ và phủ tạng động vật), vitamin (trái cây), muối khoáng.

2. Phòng bệnh nha chu

Mảng bám vi khuẩn (do thức ăn thừa, khói thuốc lá gây nên) là nguyên nhân gây bệnh nha chu. Nếu không chải răng kỹ, mảng bám sẽ dày dần và gây viêm lợi. Triệu chứng đầu tiên của bệnh nha chu là có vôi bám ở cổ răng, kích thích gây viêm lợi. Tuy răng còn nguyên nhưng các mô và màng đỡ quanh chân răng (như lợi, xương, men gốc răng, dây chằng) đã bị phá hủy. Răng không còn điểm tựa vững chắc nên từ từ lung lay và thưa dần; bệnh nhân sẽ có các biểu hiện như sưng lợi, lợi túi mủ chứa nhiều vi khuẩn, miệng hôi. Để phòng bệnh nha chu, cần giữ vệ sinh răng miệng, ăn những thức ăn mềm.

3. Làm răng giả nếu mất răng Dù bị mất răng do bất cứ lý do gì, người cao tuổi cũng nên đến nha sĩ để khám và phục hình răng sau đó 1 tháng. Nếu để lâu ngày, răng sẽ bị xô lệch, làm mất khoảng trống của răng đã mất, đồng thời gây xáo trộn khớp cắn, khó chải sạch răng. Khi đã có răng giả, nên giữ vệ sinh thật kỹ, chải răng hằng ngày như răng thật. Nếu dùng răng giả kiểu tháo lắp, nên tháo ra lúc nghỉ ngơi hoặc đi ngủ để niêm mạc ở hàm giả được thoáng, máu lưu thông dễ dàng. Hàm giả tháo ra nên được chùi rửa sạch sẽ, ngâm vào một ly nước nguội có nắp đậy.

Lão hóa răng miệng ở người cao tuổi

Ở người cao tuổi (NCT), bệnh lý toàn thân xuất hiện ngày càng nhiều ảnh hưởng đến răng miệng và ngược lại, những suy thoái ở răng miệng cũng tác động đến sức khỏe toàn thân.

Sức khỏe răng miệng rất quan trọng đối với NCT vì họ thường dễ mắc các bệnh ảnh hưởng đến vùng miệng và lúc đó thì những tổn thương vùng miệng lại tác động ngược lại đến dinh dưỡng, sức đề kháng và chất lượng cuộc sống. Tuổi càng cao thì sự lão hóa răng miệng cũng càng tiến triển nhưng không phải là yếu tố ảnh hưởng chính trên sức khỏe răng miệng. Trong khi đó, các bệnh: sâu răng, nha chu, bệnh niêm mạc miệng, rối loạn tiết nước bọt, tiêu xương ổ, các bệnh toàn thân như tiểu đường, tai biến mạch máu não, Alzheimer, các loại thuốc uống thường xuyên, xạ trị vùng đầu cổ do ung thư... mới là những yếu tố chính làm tổn thương răng miệng ở NCT. Trái lại, tổn thương răng miệng có thể tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh xâm nhập vào máu hay cơ quan hô hấp gây bệnh nặng nguy hiểm đến tính mạng.

Lão hóa răng

Quá trình lão hóa gây những biến đổi ở răng gồm: mòn mặt nhai, tuỷ răng bị xơ teo, giảm mật độ tế bào, tạo ngà thứ cấp, ngà dần bị mất nước, răng giòn dễ mẻ, dễ bị gãy, tăng tạo xê-măng ở chân răng, tụt nướu, giảm tiết nước bọt, chức năng nhai giảm sút... Một số người có nhiều răng mang miếng trám lớn nên cũng dễ bị sâu tái phát. NCT vẫn bị sâu răng mới, tái phát ở thân răng và dễ bị sâu ở chân răng. Các biện pháp vệ sinh răng miệng đều kém hiệu quả.

Việc điều trị các bệnh răng cho NCT cần phải dùng vật liệu phóng thích fluor (F) như xê-măng galss ionomer, phòng bệnh bằng F tại chỗ khi thấy có nguy cơ sâu răng tiến triển do giảm tiết nước bọt. Nên khám định kỳ, thực hiện chế độ theo dõi tình trạng răng miệng thường xuyên. Những người bị hạn chế về trí tuệ, vận động nặng cần sự hỗ trợ của người thân hay nhân viên y tế cộng đồng để thực hiện vệ sinh răng miệng hằng ngày.

Thoái hóa niêm mạc miệng

Biểu mô niêm mạc miệng là biểu mô lát tầng, nó bị teo mỏng dần, mất tính đàn hồi khi tuổi ngày càng cao. Do khả năng miễn dịch suy giảm nên niêm mạc miệng dễ bị chấn thương và dễ nhiễm khuẩn. Ở NCT, những biến đổi tại chỗ do bệnh toàn thân và thuốc làm cho niêm mạc miệng dễ bị một số tổn thương dạng bóng nước, loét, liken, nhiễm khuẩn và ung thư. Một nghiên cứu cho thấy 90% ung thư miệng xảy ra ở người trên 50 tuổi, vì vậy cần khám định kỳ để phát hiện và điều trị sớm ung thư miệng ở NCT.

Suy giảm nước bọt

Nhiều NCT hay than phiền về khô miệng. Những bệnh toàn thân, các thuốc chữa bệnh và xạ trị là nguyên nhân chủ yếu gây khô miệng. Có hàng trăm thứ thuốc như thuốc chống trầm cảm, an thần, chống Parkinson... có tác dụng phụ làm giảm tiết nước bọt. Một số bệnh có thể gây khô miệng như: bệnh Sjogren, bệnh tự miễn, Alzheimer... Khô miệng có thể gây nhiều tổn thương ở miệng và hầu như: khô niêm mạc và dễ trầy sướt, giảm khả năng chống nhiễm khuẩn, giảm sự bôi trơn, tăng nguy cơ viêm nướu, nhiễm nấm, đau, khó ăn, khó nuốt, giảm vị giác... Để làm giảm khô miệng, cần áp dụng các biện pháp: thay thế thuốc có tác dụng phụ gây khô miệng, dùng nước bọt nhân tạo; kích thích tuyến nước bọt bằng vị giác; thực hiện chế độ ăn uống phù hợp; vệ sinh răng miệng tốt...

Rối loạn vận động và suy yếu vị giác

NCT thường bị rối loạn phản xạ nuốt và tư thế cơ miệng. Khả năng nhai và nuốt ở NCT dù còn đủ răng vẫn kém hiệu quả hơn ở người trẻ. Những bệnh toàn thân như tai biến mạch máu não, Parkinson hoặc dùng một số thuốc như phenothiazine dễ gây sặc hay hít thức ăn vào đường thở. Bệnh thoái hoá khớp có thể ảnh hưởng trên khớp thái dương hàm cũng ảnh hưởng đến khả năng nhai.

Do suy giảm vị giác nên nhiều NCT than phiền là ăn không biết ngon, khó cảm nhận được mùi và vị của thức ăn. Một số nghiên cứu cho thấy: mùi ít bị ảnh hưởng do tuổi còn vị giác lại giảm dần khi tuổi tăng lên. Do không cảm nhận được mùi vị thức ăn, giảm sút về vận động các cơ vùng miệng, giảm tiết nước bọt dễ làm cho NCT chán ăn dẫn đến bị suy dinh dưỡng, mất nước và bị giảm chất lượng cuộc sống.

Như vậy, sự lão hóa răng miệng ngày càng nặng khi tuổi càng cao, đồng thời là hậu quả của các bệnh tại chỗ và toàn thân. Vì vậy, sự chăm sóc răng miệng lúc trẻ là bảo đảm tốt nhất để có sức khỏe răng miệng tốt lúc tuổi già.

 

Copyright @ 2013 chăm sóc bà mẹ và trẻ nhỏ.